NGOها قربانيان اصول‌گرايي | درنگ | خانه

NGOها قربانيان اصول‌گرايي

اندازه قلم Decrease font Enlarge font
image
 پنج صبح /محرم براتي :حلقه مفقوده يكصد سال آزادي‌خواهي در ايران، جامعه‌مدني است. چه آنكه شكست جنبش مشروطه، كودتاي 28 مرداد و سرنگوني دولت مردمي مصدق، انحراف موردي از مواضع انقلاب اسلامي و عقيم ماندن جنبش اصلاحي در دوم‌خرداد، محصول فقدان  جامعه مدني در ايران است. از مشروطه، دولت مردمي مصدق و انقلاب‌اسلامي كه بگذريم هر يك به دلايلي موفق به تعميق جامعه‌مدني در ايران نشدند،دولت اصلاحات اهتمام خود را بر گسترش جامعه مدني با تشكيل نهادهاي اجتماعي به كار گرفت. نخستين‌بار در دولت خاتمي ایجاد و گسترش سازمان ها و انجمن‌های غیر‌دولتی كه به عنوان اجزای تشکیل دهندۀ جامعۀ مدنی ایران هستند در دستور كار قرار گرفت تا عامل نهادينه شدن اين جامعه‌ باشند.درطی آن سال‌ها نهادهای غیردولتی (NGO) بسياري پا به عرصه وجود نهاد که بیشتر به فعالیت‌های بشردوستانه، زیست محیطی، اجتماعی و فرهنگی می‌پرداخت. اما چه سود كه عوامل بسياري از جمله بحران‌ها و ضعفها به خاتمي مجال نداد تا جامعه‌مدني را آن گونه كه بايد محقق كند و به استقرار دموكراسي پايدار بيانجامد و جامعه‌مدني كه در ايران حالت جنيني را مي‌گذراند و نياز به مراقبت داشت از ناحيه فقدان خود، ضربه خورد تا اصلاحات از كف برود و سازمانهاي غير دولتي به عنوان مولود و پايه‌هاي توسعه سياسي، قرباني اصول‌گرايي شوند.
NGO به مثابه توهم توطئه
مجموعۀ این اتفاقات جامعۀ‌مدنی را به امري حساس برای دولت مهرورز بدل نمود و اينگونه عامل وارد آمدن بیشترین آسیب به سازمان‌های غیر‌دولتی به طور خاص و تمامی نهادهای اجتماعی فعال در بخش های گوناگون جامعۀ مدنی ایران به طور عام گشت. تا جايي‌كه رييس‌سازمان ملي جوانان دولت‌ نهم در پاسخ به برخي انتقادات، مبنی بر اینکه شما نسبت به فعالیت‌های تشکل‌های غیردولتی دچار توهم براندازی نظام شده‌اید، گفت:"من توهم ندارم، NGO یک توهم است و از جوانان در این خصوص سوء استفاده شده است".
اكبري گفت:" سازمانهاي مردم نهاد(همان غير دولتي سابق) با عنوان اختصاري سمن جايگزين NGOها شده و فعاليت غير سياسي و غير‌انتفاعي خواهند داشت".
ايجاد انگيزه وافر بين جوانان براي تشكيل تشكل غير‌دولتي در دولت اصلاحات، اگر‌چه نقد‌هاي جدي را در خود مستتر دارد اما با پذيرش دوران گذار قابل تحسين است. چرا كه در فقدان آنها و در همان آغاز دولت عدالت‌محور، معاون رييس جمهور در خصوص ركود نهادهاي مدني در دولت نهم گفت:"جوانان ما معطل عناوين واهي NGOها شده و بازي خوردند و اين در حالي است كه جوانان ما ريشه در اين آب و خاك و مدنيت دارند و نبايد درگير نهادهاي واهي بدون محتوا شوند.ظرفيت عظيم كشور ما جواناني هستند كه در متن جامعه‌اند و بايد ديده شوند و NGOها توهمي بيش نيستند".توهم دانستن سازمان‌هاي غير‌دولتي از آن‌جهت غير قابل باور است كه حتي حداد عادل را نيز وادار به واكنش كرد تا در جمعي بگويد:"يکي از برنامه‌هاي دشمنان،ناکارآمد جلوه‌دادن حکومت‌ديني است و توسعه سازمان‌هاي مردم‌نهاد، يکي از ابزارها و تاکتيک‌هاي دشمن براي مقابله با حکومت ديني است که شما بايد اينها را شناسايي کنيد."جالب تر اينجاست كه معاون حقوقي وزارت علوم دولت ‌نهم هم  بيكار ننشست تا درمقابله با تشكل‌هاي غير‌دولتي سهيم باشد و چنين بگويد:"بعضي از NGOها و سازمان‌هاي غيردولتي سعي دارند دانشجويان ما را به سوي مراكز جاسوسي غرب سوق دهند؛ تا در شرايط حساس به نفع خود و با سوء استفاده ازآنان گام بردارند."
NGO به مثابه كنترل دولتي
قدرت اثرگذاري تشكل‌هاي مدني در استحكام خودباوري ،اتحاد و برانگيختن انگيزه جوانان و مشاركت عمومي در رفع معضلات اجتماعي و به نوعي افزايش خرد جمعي نسبت به مطالبات مردم از حكومت و مشاركت آگاهانه باعث شد تا معاون اجتماعي وزارت كشور كه بايد حامي اين تشكل‌ها باشد در اظهارنظري عجيب NGOها را ابزار دست دشمنان برانداز جمهوري اسلامي و مايه طمع آنها بداند و مدعي شود:"نگاه وزارت كشور به سازمان‌هاي مردم‌نهاد،امنيتي نيست، بلكه تنها مي‌خواهد سازمان‌هاي غيردولتي را از دام‌هاي پيش رو دور كند. سازمان‌هاي مردم نهاد بايد انتظارهاي معقول و متناسب با شرايط كشور داشته باشند. بسياري از كشور‌هاي خارجي به طور رسمي اعلام كرده‌اند كه به دنبال براندازي حكومت در ايران هستند و چشم طمع خود را به برخي از سازمان‌هاي غير دولتي ايران دوخته‌اند. وزارت كشور مي‌خواهد به اين سازمان‌ها كمك كند تا در اين دام‌ها نيفتند و معتقديم كه اين مسئله به هيچ وجه توهم توطئه نيست، بلكه برنامه‌ريزي براي بهتر بودن شرايط آنهاست" و البته در ادامه« خبرهاي خوش» دولت نهم خبر داد كه پس از اجرايي شدن آيين نامه دولت، اين سازمانها بايد برنامه‌هاي خود را با نظرات كميسيون ماده 2 همراه كنند تا مبادا در دام دشمن افتاده و در جهت براندازي حركت كنند! غافل از اينكه تشكيل نهادهاي غير دولتي و تقويت بنيه جامعه مدني نه تنها از مصاديق براندازي نيست بلكه به عنوان عاملي براي مقابله با فروپاشي داخلي به شمار مي‌رود. از سوي ديگر بسياري از كارشناسان معتقدند، برخورد انحصارگرايانه و نحوه تعامل دولت با احزاب، تشكل هاي صنفي و سياسي و نهادهاي مدني در راستاي تضعيف جمهوريت است .چرا كه نقش NGO ها در تسريع پروسه دموكراسي، بي‌بديل است و اگر نبود مقاومت‌هاي محافظه‌كاران در تثبيت جريان اصلاح‌طلبي، هم‌اينك مي‌بايست شايد رشد روز‌افزون و همه‌گير شدن اين‌نهادهاي اجتماعي در كشور باشيم. از اين‌رو بايد تاسف خورد، وقتي دولت اقدام به تصويب آيين‌نامه‌اي مي‌كنند تا NGOها تحت نظارت و كنترل وزارت كشور و مراجع دولتي درآيد و از بررسي مجدد صلاحيت سازمان هاي غيردولتي كه در دولت اصلاحات ثبت شده خبرمي‌دهد.
به اين ترتيب است كه تنها راه حفظ نهادهاي باقي‌ مانده، عدم تكيه به حمايت‌هاي دولت و خزيدن به لايه‌هاي دروني عرصه عمومي جامعه مي شود.
در نتیجه، به نظر می آید که در پی یک سری تأثیرات متقابل و البته نظام‌مند!، تمامی ثمرات ناشی از شکل‌گیری نهاد‌های اجتماعی ،مستقل، خود‌جوش و فعال در حیطۀ جامعۀ مدنی ایران که در دهۀ گذشته و با تلاش بسیاری از داوطلبان پا به عرصۀ وجود نهاده بودند، از جامعه دریغ شده و حتی زیرساخت‌های تشکیل شده برای رشد و ادامه حيات آنها از بین رفته است ؛چه آنكه دركمتر جايي از دنيا مي بينيم مقامات به جاي استقبال از گسترش و توسعه جامعه‌مدني و شكل‌گيري بسترهاي دموكراسي پايدار،به تضعيف و تخريب جايگاه نهادهاي مدني مشغول باشند. حال‌كه نهادهاي مدني بعنوان تنها وسيله كسب دموكراسي به پاي اصول‌گرايي قرباني مي‌شوند بايد به آينده چشم دوخت كه آيا در ايران  جامعه مدني شكل خواهد گرفت يا به مدد عدالت محوري دولت اصول‌گرا بايد حلواي آن را خيرات كنيم؟
                                 
                                                 
                                                                             

نظرات (4 ارسال شد):

فرنوش حبیب نژاد در ۳۰ بهمن ۱۳۸۶ ۰۸:۴۸:۴۲
avatar
سلام .جالب بود .ممنون.
فرنوش حبیب نژاد در ۰۱ اسفند ۱۳۸۶ ۰۴:۳۱:۴۹
avatar
عالی
پدرام علیزاده در ۰۳ اسفند ۱۳۸۶ ۰۱:۲۹:۲۶
avatar
به نکته جالبی اشاره کردید واقعا انجمن ها تحت فشار هستنند وهیچ حامی ندارند. باور کنید خود ما انجمنون رو در اهواز با چنگ ودندون تا حالا نگه داشتیم. تهدید واحضار ضرب وشتم کتک خوردن و... همه تا وانهایی که من ودوستانم برای حفظ یک انجمن ادبی فرهنگی پرداختیم ومی پردازیم!!
واقعا ازتون متشکرم که به این موضوع پرداختید.
زنده باشید به عزت وعشق
پدرام علیزاده در ۰۵ اسفند ۱۳۸۶ ۱۲:۳۳:۱۱
avatar
به نکته جالبی اشاره کردید واقعا انجمن های غیر دولتی بدون سرپناه هستنند. راستش ما این جا توی اهواز یه انجمن داریم که سالهاست به چنگ دندون نگهش داشتیم تهدید واحضار وکتک خوردن تاوانهایی بوده که ما واسه داشتن این انجمن پس دادیم ومیدیم.

زنده باشید به عزت وعشق

نظرات خود را ارسال نماييد comment

لطفا کد ديده شده در تصوير را مجددا وارد نماييد

  • email ارسال خبر به دوستان
  • print نسخه چاپي
  • permanent address آدرس دايمي